به گزارش خانه ملت؛فرهاد شهرکی نماینده مردم سیستان و نایب‌ رئیس اول کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی در یادداشتی با عنوان «از مدیریت بحران تا حکمرانی تاب‌آور انرژی؛الزامات راهبردی صنعت برق ایران پس از جنگ های تحمیلی»به تشریح نشست کمیسیون انرژی با حضور وزیر نیرو و معاونین زیربط در حوزه برق و گزارش وزارت نیرو از اقدامات،تلاش ها ،برنامه ها و سامانه هوشمند پایش برق،پرداخت.

متن این یادداشت به شرح زیر است:

صنعت برق ایران در تابستان ۱۴۰۵ با یکی از پیچیده‌ ترین مقاطع تاریخ خود مواجه شد؛ مقطعی که هم‌ زمان چندین بحران راهبردی را در کنار یکدیگر تجربه کرد:

استمرار ناترازی تاریخی تولید و مصرف برق، رشد تقاضا، محدودیت‌های تأمین سوخت نیروگاه‌ها، شرایط اقلیمی سخت، و در نهایت تجاوز نظامی ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی به بخشی از زیرساخت‌های حیاتی کشور. در چنین شرایطی، حفظ پایداری شبکه سراسری برق، صرفاً یک موفقیت اجرایی نبود؛بلکه آزمونی برای سنجش ظرفیت حکمرانی، تاب‌آوری زیرساخت‌ها، کیفیت مدیریت بحران و آمادگی ملی محسوب می‌شد.  

گزارش‌های وزارت نیرو ارائه‌شده در کمیسیون انرژی نشان می‌دهد که دشمن، این‌بار نه صرفاً مراکز نظامی ،بلکه زیرساخت‌های حیاتی تولید و انتقال انرژی را نیز هدف قرار داد؛ زیرا در جنگ‌های نوین، انرژی نخستین حلقه زنجیره امنیت ملی است. هرگونه اختلال در شبکه برق،می‌تواند هم‌زمان برآب، ارتباطات،حمل‌ و نقل،خدمات درمانی، صنایع، سامانه‌ های دفاعی و زندگی روزمره مردم اثرگذار باشد.

براساس گزارش وزارت نیرو، بخشی از ظرفیت نیروگاه‌ های وابسته به وزارت نیرو در نیروگاه‌های بندرعباس، ایسین، هنگام و خرمشهر آسیب دید و بنابراین ظرفیتی از نیروگاه‌های صنایع و مجتمع‌های پتروشیمی نیز از مدار خارج شد. با وجود این حجم از خسارت، تمامی واحدهای نیروگاهی وزارت نیرو در کوتاه‌ترین زمان بازسازی و مجدداً وارد مدار شدند و از ایجاد خاموشی فراگیر جلوگیری شد.  

در بخش شبکه انتقال و توزیع نیز گزارش‌ها از آسیب و خسارت به ۱۳۱ نقطه از شبکه برق کشور  حکایت دارد که بیشترین خسارت در استان‌های هرمزگان، بوشهر،خوزستان و سیستان‌ و بلوچستان ثبت شده است.عملیات بازسازی نیز با اتکا به توان داخلی، ذخایر راهبردی تجهیزات و حضور مستمر نیروهای عملیاتی با سرعت قابل توجهی انجام شد.  

اما ارزش راهبردی این تجربه صرفاً در بازسازی سریع تأسیسات نیست؛ بلکه در اثبات ظرفیت سرمایه انسانی صنعت برق کشور است. کارکنان این صنعت در شرایط جنگی، حتی با تقدیم شهید و مجروح، مأموریت خود را متوقف نکردند و استمرار خدمات عمومی را حفظ کردند. این تجربه بار دیگر نشان داد که سرمایه انسانی متخصص، مهم‌ترین دارایی صنعت برق ایران است.  

از سوی دیگر،گزارش‌های ارائه‌شده در کمیسیون نشان می‌دهد که مجموعه اقداماتی نظیر مدیریت هوشمند بار، توسعه ظرفیت تولید، افزایش بهره‌وری و کنترل رشد مصرف، موجب کاهش نسبی ناترازی برق نسبت به سال گذشته شده است. همچنین رشد تقاضای برق برای دومین سال متوالی کنترل شده و شکاف میان تولید و مصرف کاهش یافته است.  

با این حال، نباید این موفقیت‌های مقطعی موجب غفلت از مسائل ساختاری شود. تجربه جنگ اخیر چند واقعیت مهم را آشکار ساخت:

نخست آنکه تاب‌آوری شبکه برق باید به یک شاخص دائمی در برنامه‌ریزی صنعت برق تبدیل شود. طراحی شبکه‌های پشتیبان، افزایش ذخایر راهبردی تجهیزات، توسعه پدافند غیرعامل، مقاوم‌ سازی تأسیسات، تنوع‌ بخشی به محل استقرار تجهیزات حیاتی و ارتقای امنیت سایبری، دیگر یک انتخاب مدیریتی نیست؛ بلکه ضرورتی راهبردی برای امنیت ملی است.  

دوم آنکه حکمرانی داده‌محور باید در قلب مدیریت صنعت برق قرار گیرد. تجربه مدیریت جنگ نشان داد که سامانه‌ های پایش برخط، مراکز دیسپاچینگ، تحلیل لحظه‌ای داده‌ها و تصمیم‌یارهای هوشمند، نقش تعیین‌ کننده‌ای در جلوگیری از خاموشی‌ های گسترده ایفا کردند.توسعه هوش مصنوعی، کلان‌داده، پیش‌بینی بار و زیرساخت‌های ارتباطی امن، باید با شتاب بیشتری دنبال شود.  

سوم آنکه مدیریت ناترازی برق نباید صرفاً بر محدود سازی مصرف استوار باشد. اگرچه مدیریت مصرف یک ابزار ضروری است، اما راهکار پایدار، افزایش ظرفیت تولید،ارتقای راندمان نیروگاه‌ها، کاهش تلفات شبکه، اصلاح اقتصاد صنعت برق، جذب سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی،توسعه نیروگاه‌ های خودتأمین صنایع و تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام است.  

چهارم آنکه تنوع‌ بخشی به سبد تولید برق باید با جدیت دنبال شود. توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، نیروگاه‌های بادی، خورشیدی و زمین‌گرمایی، علاوه بر کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی، سطح تاب‌ آوری شبکه را نیز افزایش می‌دهد.بهره‌ برداری از نخستین نیروگاه زمین‌گرمایی کشور و ظرفیت‌های بالقوه این فناوری، نشانه‌ای امیدوارکننده از حرکت صنعت برق به سمت تنوع‌بخشی منابع تولید است. 

 پنجم آنکه هماهنگی راهبردی میان وزارت نفت و وزارت نیرو در تأمین سوخت نیروگاه‌ها، به‌ویژه برای فصل سرد سال، اهمیت مضاعفی یافته است. امنیت برق و امنیت گاز دو روی یک سکه‌ اند و برنامه‌ریزی مشترک این دو وزارتخانه برای تأمین سوخت، مدیریت ذخایر، حمل‌ونقل و پیش‌بینی کسری‌ها، باید به یک نظام دائمی و داده‌محور تبدیل شود.  

کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی نیز بر همین اساس،ضمن قدردانی از تلاش‌ های وزارت نیرو و کارکنان صنعت برق، بر ارائه برنامه‌ های دقیق بازسازی، ارتقای تاب‌ آوری،تقویت ذخایر راهبردی، توسعه زیرساخت‌ های هوشمند، نوسازی نیروگاه‌ها، افزایش راندمان، توسعه شبکه انتقال، اصلاح ساختار اقتصادی صنعت برق و اجرای کامل تکالیف قانون برنامه هفتم پیشرفت تأکید کرده است.  

امروز صنعت برق ایران از یک آزمون دشوار عبور کرده است؛ اما آزمون بزرگ‌تر، ساختن آینده‌ای است که در آن، شبکه برق کشور نه‌ تنها در برابر ناترازی‌های اقتصادی، بلکه در برابر تهدیدهای امنیتی، جنگ‌های ترکیبی، حملات سایبری و مخاطرات اقلیمی نیز از بالاترین سطح تاب‌ آوری برخوردار باشد.

امنیت انرژی در قرن بیست‌ویکم، صرفاً با احداث نیروگاه‌های جدید تأمین نمی‌شود؛ بلکه حاصل ترکیب سرمایه انسانی متخصص،حکمرانی هوشمند، فناوری‌ های نوین، زیرساخت‌های مقاوم، مدیریت یکپارچه و سیاست‌گذاری آینده‌نگر است.هر میزان که این مؤلفه‌ ها تقویت شوند، امنیت ملی، رشد اقتصادی و رفاه عمومی کشور نیز پایدارتر خواهد شد./

پایان پیام